شرایط قاضی در فقه اسلامی قانون-18ص
فایل ورد Word و قابل ویرایش می باشد.
بعد پرداخت همان لحظه می توانید فایل را دانلود بفرمایید.
اهمیت مقام قضا در اسلام
قضاوت در آیین اسلام از اهمیت و عظمت خاصی برخوردار است. در بسیاری از آیات خداوند متعال و نیز در سنت به اهمیت و عظمت آن اشاره شده است و روایات، ارزش آن را بخوبی ترسیم نموده اند. ما در این مقاله به دو آیه از آیات قرآن کریم که در این زمینه نازل شده اند، اشاره می کنیم و بعد از آن با بررسی دو روایت در این زمینه، عظمت آن را روشن خواهیم کرد. اهمیت مقام قضا از دیدگاه قرآن
1- قول خداوند متعال «... و ان احکم بینهم بما انزل الله و لا تتبع اهوائهم و احذرهم ان یفتنوک عن بعض ما انزل الله الیک...» (10) میان مردم حکم کن و پیرو خواهشهای آنان مباش و از آنها برحذر باش که مبادا ایشان تو را از آنچه به تو وحی شده و از داوری به حق، باز دارند و گمراهت سازند.
2- «یا داود انا جعلناک خلیفة فی الارض فاحکم بین الناس بالحق...» (11) ; ای داود ما ترا در زمین خلیفه قرار دادیم، پس میان مردم به حق حکم کن!
اهمیت مساله قضا در اسلام تا آن درجه است که حتی به اراده شخص پیامبر واگذار نگردیده است بلکه ایشان موظف است در کار قضاوت پیرو ارشادات الهی و مجری حق و عدالت باشد.
اهمیت مقام قضا از دیدگاه سنت
1- اسحاق بن عمار از امام صادق «علیه السلام » چنین نقل می کند: (12) " قال امیرالمؤمنین «علیه السلام » لشریح: «یا شریح قد جلست مجلسا لا یجلسه الا نبی او وصی نبی ..." ; ای شریح جایی نشسته ای که در آن جایگاه جز پیامبر یا وصی او نمی نشیند.
مستفاد از این روایت این است که کرسی قضاوت محل جلوس پیامبر و اوصیای وی (ائمه معصومین «علیهم السلام ») و قضاوت از مناصب مختص آنان می باشد و بدیهی است که می توانند آن را به هر که واجد شرایط و اهلیت قضاوت باشد، واگذار نمایند.
2- پیامبر اکرم «صلی الله علیه وآله » می فرماید: (13) «لسان القاضی بین جهرتین من نار حتی یقضی بین الناس فاما فی الجنة و اما فی النار»زبان قاضی در میان دو شعله آتش قرار گرفته تا این که میان مردم داوری کند. پس (چنانچه عادلانه حکم کند) جایگاهش یا در بهشت است یا (اگر ستم کند) در جهنم.
از این دو روایت و سایر روایات وارده از اهل بیت «علیهم السلام » در می یابیم که مسؤولیت قضا بسیار عظیم و خطیر است و هر فردی نمی تواند تصدی مقام قضاوت و داوری را بعهده گیرد و درباره اموال و نفوس و اعراض و نوامیس بندگان خدا قضاوت کند بلکه علما و فقهای پرهیزکار و صالحان متقی می توانند این مقام خطیر و پر مسؤولیت را احراز نموده و به حق قضاوت کنند.
منابع و پی نوشتها
1) ابن منظور: لسان العرب، ج 15، ص 186
2) قاموس قرآن، ج 6، ص 18
3) قصص، 29
4) مجمع البحرین، ج 1، ص 342
5) فصلت، 12
6) دکتر معین- محمد: فرهنگ فارسی، ج 2
7) شهید ثانی: مسالک الافهام، کتاب القضا، چاپ سنگی، ج 2
8) نجفی - محمد حسین: جواهر الکلام، ج 4، کتاب القضا، ص 9
9) شهید ثانی: همان منبع
10) مائده، 49
11) ص، 26
12) حر عاملی: وسائل الشیعه، ج 18، باب 3، ح 2، ص 7
13) بحار الانوار، ج 24، ص 6
14) سرائر: ج 2، ص 152
15) شهید ثانی: روضة البهیة، ج 3، ص 62
16) محقق حلی: شرایع، ج 4، ص 68
17) وسائل الشیعة، باب 4، ج 71، ح 7، ص 11 و ح 6، ص 18
18) جواهر الکلام، ج 40، ص 17
19) شهید ثانی: مسالک
20) وسائل الشیعة، ج 18، ح 5، ص 4
21) شیخ طوسی: مبسوط، ج 8، ص 64
22) یوسف، 22
23) سنن بیهقی، ج 6، ص 57
24) شهید ثانی: همان منبع
25) وسائل الشیعة: ج 1، ص 32
26) نسا، 141
27) وسائل الشیعة، ج 18، باب 11،ح 9، ص 101
28) شهیدثانی: همان منبع
29) وسائل الشیعة، ج 18، باب 3، ح 3، ص 8
30) خلاف، ج 3، ص 227
31) مائده، 47
32) وسائل الشیعة، باب 4، ح 6، ص 11
33) جواهر الکلام، ج 40، ص 15
34) شهید ثانی: همان منبع
35) ر.ک: طباطبایی: ریاض، کتاب القضاء، ج 2، چاپ سنگی
36) ر.ک: آشتیانی - محمد حسن: همان منبع، ص 3
37) خراسانی - محمد کاظم: کفایة الاصول، ص 462
38) شهید ثانی: همان منبع
39) جواهر الکلام، ج 40، ص 16
40) وسائل الشیعة، باب 1، ج 18، ح 5، ص 4 (معروف به مشهوره ابی خدیجه)
41) وسائل الشیعة، باب 2، ج 18، ح 1، ص 6
42) شیخ صدوق: من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 263
43) فیض کاشانی: الشهاب الثاقب، ص 17
44) امام خمینی: تحریر الوسیله، ج 1، ص 237
45) بزرگی - سید محمد کاظم: عروة الوثقی، ج 1، ص 601
46) مقنعه، کتاب القضا، چاپ سنگی، و در فقه الرضا نیز همان سه شرط ذکر شده است.
47) سرائر، کتاب القضا، ج 2، ص 152
48) وسیله، کتاب القضا، چاپ سنگی
49) شهید ثانی: همان منبع ،ج 2، ص 116
50) جواهر الکلام، ج 40، ص 14
51) شیخ صدوق: همان منبع
52) وسائل الشیعة، ج 18، باب 11، ص 100 (اجعلوا بینکم رجلا قد عرف حلالنا و حرامنا...)
53) جواهر الکلام، ج 40، ص 20
54) همان منبع، ص 21