فرایند تدوین معرفت شناسی و روش فقه سیاسی شیعه

فرایند تدوین معرفت شناسی و روش فقه سیاسی شیعه

فرایند تدوین معرفت شناسی و روش فقه سیاسی شیعه-46ص

فایل ورد و قابل ویرایش می باشد.

بعد پرداخت همان لحظه می توانید فایل را دانلود بفرمایید.

فهرست مطالب
چکیده    
مقدمه    
نگاهی به فقه سیاسی اهـل سنّت    
عـناصر گفتمانی فقه‌ سیاسی‌ شیعه    
الف.‌ شیخ مفید؛ مبانی کلامی ـ معرفتی دانش سیاسی    
 اعتقاد‌ به‌ حضور‌ معصوم    
2) ابتنای معرفت بر عـقل و استدلال    
3)‌ صدور‌ فعل انسان و مسأله اراده    
4) استمداد عقل از وحی    
 نص‌ قرآن    
سنّت    
اجماع    
عقل    
تحلیل عـینی روش شناسی‌ فـقه‌ سیاسی    
نتیجه‌گیری    
منابع    

چکیده

همچنان‌که تمدن اسلامی بر دو پایه فلسفه و فقه تدوین و گسترش یافته، در عرصه سیاست نیز پایه‌های تعقل سیاسی مسلمانان در دو بخش فلسفه سیاسی و فقه سیاسی قابل ترسیم است، هرچند از نقش سیاستنامه‌ها به عنوان متونی که به تبیین و ترسیم وضعیت موجود سیاسی جامعه پرداخته‌اند، نمی‌توان غفلت کرد. این مقاله می‌کوشد تا با مروری به برخی از دیدگاههای کلاسیک، چشم‌اندازی نو بر معرفت‌شناسی و روش‌شناسی یکی از دو جریان اصلی تعقل سیاسی مسلمانان بیندازد. دیدگاه اصلی این مقاله آن است که گفتمان فقه سیاسی شیعه ترکیب دوگانه‌ای است از دیدگاههای کلامی شیخ مفید و اصولی سید مرتضی بخصوص تأکید مرتضی بر عقل به عنوان یکی از پایه‌های استدلال فقه شیعه دارای نتایج مهم و قابل توجه در ساحت نظریه سیاسی است. از این رو مقاله حاضر با تأکید بر مبانی کلامی ـ معرفتی دانش سیاسی و بنیادهای فقهی ـ روش شناختی همراه با تحلیلی عینی می‌کوشد تا برخی عناصر گفتمانی فقه سیاسی شیعه چون «مسأله مشروعیت» و «بازخوانی دو وجهی اقتدار» را باز نماید.

‌ همچنان‌که تمدن اسلامی بر دو پایه فلسفه و فقه تدوین و گسترش یافته،‌ در‌ عرصه‌ سیاست نـیز پایـه‌های تـعقل سیاسی مسلمانان در دو بخش فلسفه سیاسی و فقه سیاسی قابل‌ ترسیم است، هرچند از نقش سیاستنامه‌ها به عـنوان متونی که به تبیین و ترسیم وضعیت موجود سیاسی‌ جامعه‌ پرداخته‌اند، نمی‌توان غفلت کـرد. این مقاله می‌کوشد تـا بـا مروری به برخی از دیدگاههای کلاسیک، چشم‌اندازی نو بر معرفت‌شناسی و روش‌شناسی یکی از دو جریان اصلی تعقل سیاسی مسلمانان بیندازد. دیدگاه‌ اصلی این مقاله آن است که گفتمان فقه سیاسی شیعه ترکیب دوگانه‌ای است از دیـدگاههای کلامی شیخ مفید و اصولی سید مرتضی بخصوص تأکید مرتضی بر عقل به عنوان یکی از‌ پایه‌های‌ استدلال فقه شیعه دارای نتایج مهم و قابل توجه در ساحت نظریه سیاسی است. از این رو مقاله حاضر با تـأکید بـر مبانی کلامی ـ معرفتی دانش سیاسی و بنیادهای‌ فقهی‌ ـ روش شناختی همراه با تحلیلی عینی می‌کوشد تا برخی عناصر گفتمانی فقه سیاسی شیعه چون «مسأله مشروعیت» و «بازخوانی دو وجهی اقتدار» را باز نماید.

 

منابع

1.    ـ ابـن اثـیر. (1398 ق.). الکامل فی التاریخ.‌ بیروت:‌ دارالفکر.
2.    ـ ابن الندیم. (1346 ش.). الفهرست. چـاپخانه بانک بازرگانی ایران. چاپ دوم.
3.    ـ ابوزید،‌ نصر‌ حامد. (1996). النص و السلطه و الحقیقه: الفکر الدینی بین اراده المعرفة و اراده‌ الهنیمه.‌ بیروت: المـرکز التـقافی الوبی.
4.    ـ اسـترآبادی، امین. (بی‌تا). الفواید المدنیه. بی‌جا: بی‌نا.
5.    ـ اشپولر، برتولد.‌ (1373).‌ تاریخ ایران در قرون نـخستین اسـلامی. ترجمه جواد فلاطوری. تهران: شرکت انتشارات‌ علمی‌ و فرهنگی. چاپ چهارم. 2 ج.
6.    ـ اشعری، ابوالحسن. (بی‌تا). مقالات الاسلامیین. تـحقیق: مـحمد مـحی الدین.‌ صیدا:‌ المکتبة‌ العصریه.
7.    ـ تیمورپاشا، احمد. (1965). نظرة تاریخیته فی حدوث المذاهب الفقهیة الاربـعه،‌ الحـنفی،‌ المـالکی، الشافعی، الحنبلی و انتشارها عند جمهور المسلمین. مصر: مطالع دارالکتاب العربی محمد حامی المیناوی.
8.    ـ جاحظ.‌ (1991). رسـائل الجـاحظ: رسـالة فی الجد و الهزل. تحقیق و شرح: عبدالسلام‌ محمد‌ هارون. دارالجلیل.
9.    ـ جعفریان، رسول. (1375). تاریخ‌ تشیع‌ در‌ ایران از آغـاز تـا قرن دهم هجری.‌ قم:‌ انتشارات انصاریان.
10.    ـ جعفری تبریزی، محمدتقی. (1379). جبر و اختیار. تهران: مؤسسه تـدوین‌ و نـشر آثـار علامه جعفری.
11.    ـ الحیدری،‌ علی نقی.‌ (1406‌ ق.)‌ اصول الاستنباط فی اصول الفقه و تاریخه‌ باسلوب حدیث. قـم: مـکتبة المفید.
12.    ـ داوری اردکانی، رضا. (1373). فارابی، مؤسس‌ فلسفه‌ اسلامی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات‌ فرهنگی. چاپ سوم.
13.    ـ شـکوری،‌ ابـوالفضل. (1361). فـقه سیاسی اسلام.‌ قم:‌ نشر حرّ.
14.    ـ شهرستانی، عبدالکریم. (1361). الملل و النحل. مقدمه محمدرضا جلالی نائینی.
15.    ـ طباطبایی، جواد. (1375). خواجه نـظام‌ المـلک.‌ تهران:‌ طرح نو.
16.    ـ طباطبایی،‌ محمد حسین. (1374). ترجمه‌ تفسیر‌ المیزان. قم: انتشارات جامعه مـدرسین حـوزه عـلمیه قم. 2 ج.
17.    (1361).‌ قرآن‌ در اسلام. تهران: بنیاد علوم اسلامی.
18.    ـ الطوسی، شیخ‌ ابی‌ جعفر.‌ (1963). تلخیص الشافی. الجزء‌ الاول. قدم له و عـلق عـلیه: السـید حسین بحرالعلوم. النجف: مطبعه الاداب. الطبعة الثانیة.
19.    ـ عابد‌ الجابری، محمد. (1994). تکوین العقل العـربی.‌ بـیروت:‌ مرکز‌ دراسات‌ الوحدة‌ العربیة.
20.    . (1993). نقد العقل العربی(3). بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة.
21.    ـ علم الهدی، مرتضی. (1954). الاصول الاعتقادیه،‌ نـفائس‌ المـخطوطات.‌ بغداد: نشر المعارف. الطبعة الثانیة.
22.    (1411‌ ق.).‌ الذخیره‌ فی‌ علم الکلام. تحقیق: السید احـمد الحـسینی. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.

23.    . (1346 ش.). الذریعة الی اصول الشـریعة. تـصحیح، مـقدمه و تعلیقات: ابوالقاسم گرجی. تهران: انتشارات‌ دانشگاه تهران.
24.    (1387 قـ.). جـُمل العلم و العمل. تحقیق: السید احمد الحسینی. النجف: مطبعة الاداب.
25.    (1405 ق.). جوابات المسائل التبانیات. رسـائل الشـریف المرتضی. تقدیم‌ و اشراف: السید احـمد الحـسینی. اعداد: السـید مـهدی رجـایی. قم: دارالقرآن الکریم.
26.    ـ عنایت، حمید. (1362). تفکر نـوین سـیاسی در اسلام. ترجمه ابوطالب صارمی. تهران: چاپخانه سپهر.
27.    (1375).‌ «مفهوم نظریه ولایت فقیه از دیدگاه امـام خـمینی». ترجمه سعید محبی. ماهنامه کیان. نـشریه فرهنگی، ادبی، هنری و اجـتماعی. صـاحب امتیاز: سید مصطفی‌ رخ‌ صفت.
28.    ـ قـربانی، زیـن‌العابدین. (1361).‌ جبر‌ و اختیار. قم: انتشارات شفق.
29.    ـ کدیور، محسن. (1376). نظریه‌های دولت در فقه شیعه. تهران: نشر نی.
30.    ـ گرجی، ابـوالقاسم. (1375). تـاریخ فقه و فقها.‌ تهران: سمت.
31.    ـ محمصانی،‌ صـبحی.‌ (بـی‌تا). المـبادی الشرعیه و القانونیه فـی الحـجر و النفقاة و المواریث و الوصیه. بـیروت: بی‌جا.
32.    ـ مـدرسی طباطبایی، حسین. (1368). مقدمه‌ای بر فقه شیعه با کلیات و کتابشناسی. ترجمه محمد‌ آصف‌ فکرت. مـشهد: مـؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
33.    ـ مشکور، مـحمدجواد. (1368 شـ.) فرهنگ فـرق اسـلامی. بـا مقدمه و توضیح کاظم مـدیرشانه‌چی. مشهد: مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس‌ رضوی.
34.    ـ مطهری،‌ مرتضی. (1376). آشنایی با علوم اسلامی، کلام، عرفان، حـکمت عـملی. قم: انتشارات صدرا.
35.    (1378).‌ اصول فقه در آثار شـهید مـطهری. بـه کـوشش جـواد رضوی. قم:‌ انصاری.
36.    . (1374). مـجموعه آثـار، اصول فلسفه و روش رئالیسم. قم: انتشارات صدرا.
37.    (1368). ‌‌مقدمه‌ای‌ بر جهان‌بینی اسلامی: جامعه و تاریخ. قم: انتشارات صدرا.
38.    ـ المظفر، الشیخ مـحمدرضا.‌ (1368).‌ اصـول‌ فـقه. النجف: مطابع دارالنعمان. الطبعة الثانیه.
39.    ـ شیخ مفید. (1950). الافـصاح فـی امـامه عـلی بـن‌ ابـیطالب. النجف: الحیدریة. چاپ دوم.
40.    1363 ق.). اوائل المقالات فی‌ المذاهب المختارات. لها مقدمه‌ و علیها تعلیقات بقلم الشیخ فضل اللّه الزنجانی. صححها و اهتم بنشرها عباسقلی (الواعظ الچرندابی). مطبعة الرضایی. الطبعة الاولی.
41.    پژوهشنامه متین » شماره 10 (صفحه 58)
42.    (1363 ق.). تـصحیح الاعتقاد او شرح عقاید الصدوق، علق علیها‌ و وضع مقدمه لها السید هبة الدین الشهرستانی. صححها و اهتم بنشرها عباسقلی (الواعظ الچرندابی). تبریز: مطبعة الرضایی.
43.    1374 ق.). الجواهر الاعتقادیه (النکت الاعتقادیه). ترجمه سید جلیل یـزدی.‌ النـجف:‌ المطبعة العلمیه.
44.    ـ. (1377 ق.). دفاع از تشیع: بحثهای کلامی شیخ مفید. (ترجمه کتاب الفصول المختاره). مترجم: آقا جمال خوانساری. مصحح: صادق حسن‌زاده. قم: انتشارات مؤمنین.
45.    ـ. (1396 ق.). الفصول المختاره من العیون و المحاسن. قم: مـنشورات مـکتبه الداوری. الطبعة الرابعة.
46.    ـ. (1380 ق.) مجالس در مناظرات. (ترجمه کتاب الفصول المختاره). مترجم: آقا جمال‌ محمدبن‌ آقا حسین محقق خوانساری. مصحح: خان بابا مشار. تهران: انـتشارات مهرآیین.
47.    ـ. (1410 قـ.). المقنعه. قم: مؤسسه النشر الاسـلامی. الطـبعه الثانیه.

48.    ـ مکدرموت، مارتین. (1372). اندیشه‌های کلامی‌ شیخ‌ مفید.‌ ترجمه احمد آرام. تهران: انتشارات‌ دانشگاه‌ تهران.
49.    ـ مهریزی، مهدی. (1375). «درآمدی بر قلمرو فقه». فصلنامه نقد و نظر. نشریه فرهنگی، عـقیدتی، اجـتماعی. دفتر تبلیغات اسلامی حـوزه عـلمیه‌ قم.