تأثیر متقابل فیزیک و فلسفه

((فایل شامل word , pdf  می باشد.))

مهم ترین دغدغه ی فکری کانت، مسائل معرفت شناختی بوده است. اگر از طرفی نظریه های فلسفی هرگز مورد قبول جمعی قرار نمی گیرند، در زمان کانت اگر از برخی مخالفت های لایب نیتس با نیوتون صرف نظر کنیم، به نظر می رسید که در مورد فیزیک نیوتونی یک اجماع و اقبال عمومی وجود دارد. اگر این نکته را اضافه کنیم که زمان کانت زمانی است که در آن علم به معنای جدید کلمه به اندازه ی کافی ارزش و منزلت یافته و یکی از دستاوردهای فکری بزرگ بشر به شمار می رود، تلاش مصرانه ی کانت را برای فهم علت توفیقات بزرگ علم بیشتر و بیشتر درک خواهیم کرد.

ممکن است درخشش خیره کننده ی فیزیک نیوتونی کانت را تا حدی به افراط گویی در زمینه ی یقینی بودن آن پیش برده باشد، اما اگر تلاش کانت در توصیف فیزیک نیوتونی را صرفاً تلاشی در جهت توجیه و علت یابی برای صحت آن بدانیم، به راستی کانت را بسیار کوته نظر تصویر کرده ایم و فلسفه ی علم او را خیلی ساده انگارانه نگریسته ایم. کمترین چیزی که می توان گفت این است که با قدری جرح و تعدیل در نظریه ی کانت و افراط گویی های آن، می توان نکات فراوانی از آن آموخت.

نقطه ی شروع کانت در توصیف نظریه های علمی، تقسیم بندی است که او از احکام صادر شده توسط انسان ارائه می کند. او با الهام گرفتن از هیوم و استفاده از واژگانی که هیوم پیش از او به کار برده بود، احکام را به سه گونه ی تحلیلی پیشین، ترکیبی پیشین و ترکیبی پسین تقسیم می کند. او در واقع با این تقسیم بندی، تلاش می کند احکام را بر مبنای نقشی که دو قوه ی حس و فاهمه در هر کدام ایفا می کند طبقه بندی کند. البته باید به این نکته توجه کنیم که او این تقسیم بندی را صرفاً برای احکام علمی، یعنی آن احکامی که به نوعی از طریق همکاری حس و فاهمه می توانند دانشی عینی از جهان به دست دهند انجام داده است، و گرنه احکام اخلاقی یا انشائی [4] را نمی توان ذیل این تقسیم بندی قرار داد.

منابع :

1-     اسکروتن، راجر. کانت، ترجمه¬ی علی پایا، انتشارات طرح نو، تهران، چاپ اول1375.

2-     چالمرز، آلن اف. چیستی علم، ترجمه¬ی دکتر سعید زیبا کلام، انتشارات سمت، تهران، چاپ چهارم1382.

3-     کورنر، اشتفان. فلسفه¬ی کانت، ترجمه¬ی عزت¬الله فولادوند، انتشارات خوارزمی، تهران، چاپ اول1367.

4-      Dorato, Mauro. Kant,Gödel and Relativity, Dept. of Philosophy, Universita di Roma

5-      Howard, Don A. Albert Einstein as a Philosopher of Science, Physics Today, December 2005, page 34

6-      Kim, Y. S. Einstein, Kant and Taoism, Department of Physics, University of Maryland

7-      Palmquist, Steve. Kant and Einstein on Tao of Physics

ادامه دارد......